Ontroerend verslag van het leven met een schizofrenie-patiënt

Ze ontmoeten elkaar toevallig, in de winter van 2006, als enige schaatsers op het IJsselmeer. Zij: Karin Anema, schrijfster van onder meer reisreportages. Hij: Twan, een man van in de vijftig met schizofrenie. Hij helpt haar met haar schaats, ze rijden samen een eindje op en hun gesprek is aangenaam, wat voor hem allesbehalve een vanzelfsprekendheid is. Hij waagt het erop haar een half jaar later een mailtje te sturen, en nog weer wat later gaat ze bij hem op bezoek in wat hij zelf het lelijkste dorp van Nederland noemt.

Zo groeit geleidelijk aan een bijzondere vriendschap die tot aan Twans dood in de zomer van 2013 duurt, en resulteert in het besluit samen een boek over zijn leven te maken. Zij luistert, vraagt medische dossiers op en schrijft. Hij vertelt en maakt haar wegwijs in zijn uitgebreide en zorgvuldig geordende archief van tekeningen, kladjes, brieven, aantekeningen in de kantlijnen van boeken en brochures, zijn ondoorgrondelijke studie van kleurenschema’s en, vooral, notities die hij tijdens en over zijn psychoses maakte: “Het is een overvolle wereld, de associaties komen als flitsen na elkaar, ze zijn niet af te remmen (…). Er komt zoveel informatie binnen, ik leg ieder uur vast, schrijf zoveel mogelijk op, titels van liedjes, kilometers, telefoonnummers, stoplichten, plaatsnamen, in één zin achter elkaar, ik mag niets missen, het is van levensbelang. (…)Planmatig wordt de wereld naar een ramp gestuurd. Ik moet orde aanbrengen.”

 

Vandaag koop ik alle kleuren is het buitengewoon fraaie en ontroerende verslag van een leven dat begint in de jaren vijftig, in een Brabants dorp waar Twans vader in het slachthuis werkt en zijn psychisch zwakke moeder vooral op bed ligt met een warme theedoek om haar hoofd. Twan geeft de broertjes en zusjes die komen de fles, helpt vader met alles, werkt in zijn vrije uurtjes mee in het slachthuis en droomt van een leven als kunstenaar. Het wordt een studie bouwkunde en tijdens zijn studietijd beginnen de psychoses. Een opname volgt, medicijnen, pogingen het leven weer op te pakken met moeilijk vol te houden baantjes, opvanghuizen, en het groeiende besef dat het hem nooit zal lukken een normaal leven te leiden. Door zich afzijdige te houden en met grote discipline en sporten de opspelende symptomen van zijn ziekte ook zonder medicijnen te onderdrukken, weet hij wel een geordend en rustig bestaan op te bouwen. Maar het is een volkomen eenzaam bestaan. Tot Anema naar hem toe schaatst. Voor het eerst is iemand werkelijk geïnteresseerd in zijn leven, in zijn gedachten, zonder vooroordelen en zonder hem als ‘gek’ te bestempelen. Voor het eerst in jaren durft hij iemand toe te laten in zijn afgeschermde binnenwereld. En het optekenen van zijn levensverhaal helpt: “het is geen los zand meer, geen reeks toevallige gebeurtenissen die zich alleen in mijn hoofd afspelen. Ik kan mijn leven nu aan mijzelf uitleggen. Er komt een zekere kalmte over me”. Hij durft zelfs een stap te zetten waarmee hij iets als geluk in zijn leven toelaat: hij gaat schilderslinnen en verf kopen.

 

Vandaag koop ik alle kleuren helpt het inzicht in de verwoestende kracht van schizofrenie te vergroten, maar is bovenal een uit het hart geschreven pleidooi voor werkelijk contact.

 

 

Karin Anema: Vandaag koop ik alle kleuren – Het levensverhaal van een man en zijn psychoses

Van Gennep; 254 pagina’s; € 17,50

ISBN 9789461642592